اين مقاله در شصت و نهمين شماره فصلنامه رسانه چاپ شده است.

چه نسبتي بين دين، فرهنگ و رسانه وجود دارد؟ بي‌شك پاسخ به اين پرسش بنيادين را مي‌توان از ديدگاههاي مختلف بررسي كرد. ممكن است با رويكردي فلسفي و از منظري جوهر‌گرا براي هر يك از آنها ذاتي قائل شد و سپس نسبت اين دو را تحليل كرد. اين تلاشي است كه گاه بارقه‌هايي از آن را در ساليان پس از انقلاب در ايران ديده‌ايم. گاه دين و رسانه را دو زبان فرض مي‌كنند و به اين مي پردازند كه چه اقتضائاتي بر ترجمه متني از يكي از اين دو زبان به ديگري حاكم است.1 گاه نيز در عرصه رخدادهاي اجتماعي، دين در حد يك نهاد اجتماعي و نه امري همانند با فرهنگ تقليل داده مي‌شودو رسانه نهادي ديگر، و نه جلوه‌اي از فرهنگ، فرض و رابطه اين دو وارسي مي‌شود. رويكرد اخير وجه غالب همان چيزي است كه مي‌توان تحت عنوان «جامعه شناسي رسانه» يا «جامعه شناسي ارتباطات» به آن اشاره كرد. يكي از رويكردهاي اخير كه به گمان راقم اين سطور از موضعي معقول‌تر به موضوع ارتباط دين و رسانه مي‌پردازد، رويكرد فرهنگ‌گرا به مسئله است كه با اتكا به ميانجي‌گري فرهنگ، به مطالعه نسبت بين اين دو اقدام مي‌كند.