حتى جنبه هاى ديگرى از مصلحت گرايى در تقسيم بيت المال و غنائم و ‎... رسوخ کرد که طبيعتاً به نفع اشراف بود. زيرا مصلحت گرايى هرگز باعث مجازات نشدن مردم عادى نمى شود.
رواج مصلحت گرايى اساساً ارزش هاى اصلى را که بنياد انسجام اجتماعى جامعه هستند، سست مى کند. وقتى ارزش ها از ميان برداشته شود، انسجام تهديد شده و جامعه دچار بحران هاى اجتماعى، اقتصادى، سياسى و فرهنگى مى شود. جامعه در چنين شرايطى جهت خاصى را براى ميل به آن ندارد. از اين رو به حالت سرگردانى درآمده به استبداد گردن مى نهد. زيرا زمانى که ارزش ها نيروى محرکه جامعه نباشد، زور و تغلب هدايت جامعه را به دست مى گيرد. نگاهى به تاريخ از گذشته تا به حال نشان مى دهد که غالباً جوامع بى اخلاق در قعر استبداد در غلتيده اند. به امريکاى معاصر نگاه کنيد که پس از وانهادن ارزش هايى نظير کار و تلاش به دست «جرج بوش» افتاد که نماد کنترل، ميليتاريسم و خشونت است. صحنه «غزه» نيز نشان مى دهد، جهان، خاصه در سطح دولت ها دچار گونه اى بى اخلاقى نگران کننده شده است. در گذشته نيز امام حسين (ع) با چنين جامعه اى روبه رو بود. در امتى که همواره درحال تشتت و گذار است، هيچ ارزشى حاکم نيست پس قدرت به اقتدار (به قول وبر که گونه مشروع قدرت است) بدل نمى شود. پس همواره کهتران بر مهتران مى شورند.
«يزيد» در اين ميان شخصى بود که فساد رسمى را علنى کرد و «منکر» را در جاى «معروف» نشاند. قيام هاى مدينه، کشتارهاى جسته و گريخته و پى ريزى حرکت اعتراضى بنى عباس از همين زمان آغاز شد. امام با فسادى ساختارى و اکنون علنى مواجه شده بود درحالى که قبلاً قرارداد اجتماعى معاويه در مورد اجتناب از وليعهدى کردن حکومت يک طرفه فسخ گرديده بود.
«ابن خلدون» انحطاط جهان اسلام را ناشى از قلب خلافت به پادشاهى مى داند. زيرا در چنين رويه اى پسر، تنها به خاطر رابطه نسبى و بدون درنظر گرفتن لياقت شخصى بر تخت مى نشيند. از اين رو استبدادى موروثى، اشرافى و خانوادگى پا به عرصه وجود مى گذارد. اينگونه جامعه اى که از مصلحت گرايى آغاز کرده بود به برقرارى ضد مصلحت مى رسد.
اين ضد مصلحت اتفاقاً چنان جذاب مى نمايد که حتى گروه به ظاهر سطحى مثل بنى عباس نيز در همان رسم طى طريق مى کنند. بعدها بنى عباس از حکومت شورايى چشم پوشى کرد و به جاى آن حکومتى موروثى را انتخاب نمود که به شکست در جنگ هاى صليبى و مغلوب شدن در برابر مغول منتهى شد. اين غفلت تاريخى مسلمين از شورا و اساساً ارزش ها از مهمترين اسباب انحطاط به شمار مى رود. گفته آمد چنانچه قدرت معطوف به ارزش هاى ثابت و بنيادى نباشد دچار بى هنجارى، استبداد و نابودى مى شود. حکومت شورايى قرن ها بعد يعنى امروزه در ايران در قالب نظريه ولايت فقيه تکرار شد. در نظام ولايت فقيه شوراى نخبگان در انتخاب و نظارت بر رهبرى فعالانه حضور دارند و طبيعى است که بايد تلاش کرد از موروثى شدن حکومت (که ظاهراً بعضى به دنبال آن هستند) پيشگيرى کرد. در زمان امام ايشان از يک حق طبيعى براى رهبرى برخوردار بود.
اين حق رهبرى از سوى مردم مورد تأکيد قرار گرفت. پيش از آن نيز اميرالمؤمنين توسط مردم براى رهبرى انتخاب شد و شورا دخالتى جدى نداشت.
حرکت مردمى براى برگزيدن اميرالمؤمنين در زمان امام حسين(ع) بار ديگر تکرار شد. خورجين هاى پر از نامه امام را - که مکلف به ظاهر است - بر آن داشت تا عليه ساختار فاسد بشورد. آنچه در اينجا بايد به آن دقت داشت اجتناب حضرت از جنگ بود. پس از اينکه معاويه که به خاطر حکايت وحى بودن به ظاهر شخصيتى هنجارى بود مرد، فرزندش به جاى وى نشست از اين رو نهضتى جهت آگاهى بخشيدن ممکن مى شد. امام طبق سنت پدر و برادر خود از خونريزى رويگردان بود. خطبه خواندن و گفت وگو کردن همچون طريقى ثابت از حضرت على(ع) به امام حسن(ع) و سپس به امام حسين(ع) رسيد.
امامت حق الهى مى باشد که پذيرش آن آزادانه و اجتماعى صورت مى پذيرد. چنانچه کسى با امام بيعت نمى کرد مورد تعقيب قرار نمى گرفت. مگر اينکه دست به توطئه مى زد. همين رفتار را پيشاپيش اميرالمؤمنين انجام داده بود.